انواع قطعات پیش ساخته و ضوابط طراحی آنها

در ساخت و سازهایی که بتن‌ریزی در محل ممکن نیست، نیروی متخصص برای انجام آن وجود ندارد و یا دارای آب و هوای مساعد برای عملیات بتن‌ریزی نیستند، استفاده از انواع قطعات پیش ساخته بهترین گزینه محسوب می‌شود. قطعات پیش ساخته از جمله محصولات ساختمانی هستند که با ریختن بتن در قالب‌های مختلف در کارخانه تولید شده و سپس به محل پروژه منتقل می‌شوند. برای استعلام آخرین قیمت و آشنایی با ویژگی‌های محصولات پیش ساخته و مشخصات آن‌ها می‌توانید به بخش دسته بندی محصولات پیش ساخته در سامانه تجاری بین المللی ساخت بازار مراجعه کنید.

ما در این مقاله نیز به معرفی انواع قطعات پیش ساخته و ضوابط طراحی آن‌ها مطابق نشریه شماره 388 " آیین نامه طرح و محاسبه سازه های بتنی پیش ساخته " می‌پردازیم. تا انتهای مطلب با ساخت بازار همراه باشید.

انواع قطعات پیش ساخته کدامند؟

همانطور که می دانید قطعات پیش ساخته علاوه بر تمام ویژگی هایی که دارند منجربه افزایش سرعت ساخت و ساز می شوند از انواع قطعات پیش ساخته میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

• قطعات شالوده پیش ساخته
• ستون‌های پیش ساخته
• تیرهای پیش ساخته
• قطعات سقف پیش ساخته
• دیوار های پیش ساخته

که در ادامه به بیان استانداردهای آن مطابق با نشریه شماره 388 خواهیم پرداخت.

قطعات شالوده پیش ساخته

شالوده‌های پیش ساخته بتنی باید قادر به انتقال بارهای قائم، لنگرها و برش‌های افقی از ستون‌ها به خاک زیرین خود باشند. در اتصال بین ستون و شالوده، چنانچه از طریق گلدانی‌های ایجاد شده در شالوده انجام شود، فضای گلدان باید به مقدار کافی بزرگ باشد تا بتوان بتن یا مواد پرکننده را در اطراف و زیر ستون به راحتی ریخت و متراکم نمود. در این شالود‌ه‌ها فرض می‌شود که انتقال بارهای قائم از ستون به شالوده، توسط سطح زیرین ستون صورت می‌گیرد مگر درحالتی که سطح تماس جانبی ستون و دیواره گلدان به نحوی مناسب زبر شده یا کلیدهای برشی در آن‌ها تعبیه شده باشند. تلاش‌های ناشی از لنگرهای خمشی و نیروهای برشی را می‌توان از طریق دیواره‌های این شالوده‌ها جذب کرد.

ستون های پیش ساخته

ضوابط طرح و محاسبه ستون‌های بتنی پیش ساخته از نظر کلی باید مطابق با ضوابط مشروح در آیین نامه بتن ایران در مورد قطعات فشاری و ستون‌ها باشد. علاوه بر موارد مذکور توجه و رعایت موارد زیر در مورد ستون‌های پیش ساخته الزامی است:

• ستون‌های بتنی پیش ساخته در صورتی که به طور افقی تولید و جابه‌جا شوند، باید با توجه به نیروها و لنگرهای اضافی مربوط با احتساب ضریب ضربه‌ی مناسب طراحی گردند.
• جزئیات خاص آرماتوربندی در دو سر ستون‌ها با توجه به احتمال شکاف برداشتن آن ضرورت دارد.
• کف ستون‌های فلزی باید با توجه به بارهای هنگام برپایی و بارهای بهره برداری طراحی شوند.
• این کف ستون‌ها باید به میلگرد‌های اصلی ستون مهار شوند. مهار لازم باید با در نظر گرفتن بارهای وارد به کف ستون‌ها طرح گردد.
•  درزهای اتصال افقی ستون‌های پیش ساخته در صورتی که به طور افقی تولید و جابه‌جا شوند، باید با توجه به نیروها و لنگرهای اضافی مربوط با احتساب ضریب ضربه مناسب طراحی گردند.
• جزئیات خاص آرماتوربندی در دو سر ستون‌ها با توجه به احتمال شکاف برداشتن آن ضرورت دارد.
• کف ستون‌های فلزی باید با توجه به بارهای هنگام برپایی و بارهای بهره برداری طراحی شوند. این کف ستون‌ها باید به میلگردهای اصلی ستون مهار شوند. مهار لازم باید با در نظر گرفتن بارهای وارد به کف ستون‌ها طرح گردد.
• درزهای اتصال افقی ستون‌های پیش ساخته باید به ازای یک نیروی کششی نهایی (ضریب‌دار) معادل 1.2Ag (برحسب نیوتن) محاسبه شوند. برای ستون‌های دارای سطح مقطعی بزرگ‌تر از مقدار لازم بر اساس ملاحظات بارگذاری، می‌توان از یک سطح مؤثر کاهش یافته Ag مبتنی بر سطح مقطع لازم ولی حداقل برابر با یک دوم مساحت کل، بهره گرفت.

تیرهای پیش ساخته

تیرهای بتنی پیش ساخته معمولا به صورت ساده روی دو تکیه‌گاه طرح می‌شوند و باید در برابر بارهای افقی ناشی از باد، بارگذاری‌های نامتعادل، خطاهای احتمالی هنگام نصب یا ضربه با اعمال تمهیدات کافی در نواحی تکیه‌گاهی مقاوم شوند.

ضخامت هیچ یک از اجزای تیر نباید کم‌تر از 50 میلی‌متر باشد.

ناحیه تکیه‌گاهی در هر دو سوی تیر و ستون یا لبه دیوار باید علاوه بر بارهای محاسباتی در برابر تلاش‌های اضافی و اتفاقی زیر مقاوم باشند.

اتصال تیرهای پیش ساخته به اعضای سازه های دیگر

 استفاده از اتصالات تیرهای پیش ساخته به اعضای سازه‌های دیگر که منحصرا متکی به اصطکاک حاصل از بارهای ثقلی می‌باشند، مجاز نمی‌باشد.

قطعات سقف پیش ساخته

قطعات پیش ساخته سقف با مقاطع مختلف از جمله مقاطع مستطیلی توپر، سوراخدار، U شکل، T شکل و T مضاعف ساخته می‌شوند. این مقاطع با توجه به مقاومت، پایایی، تغییر شکل‌های دراز مدت و مقاومت در برابر آتش سوزی انتخاب می‌شوند. ضخامت کلی یا بال مقطع بتن آرمه باید با توجه به مقاومت در برابر سوراخ شدگی، توزیع عرضی بارها و حداکثر افتادگی مجاز تعیین شود.

در صورتی که سقف‌ها، مرکب از قطعات پیش ساخته موازی و مجاور همدیگر باشند، باید از اختلاف افتادگی قطعات مجاور در اثر بارهای وارده، از طریق تامین پیوستگی بین قطعات جلوگیری شود.

سیستم‌ سقف های پیش ساخته

هدف از ایجاد سیستم سقف در ساختمان‌های پیش ساخته تامین موارد زیر است:

• تحمل بار دهانه‌ها
• توزیع عرضی بارها
• توزیع بارهای جانبی بین عناصر مقاوم با عملکرد دیافراگم افقی
• مقاومت در برابر بارهای تصادفی که احتمال دارد بر سقف یا تکیه‌گاه‌ها اثر کنند.

دیوارهای پیش ساخته

دیوارهای پیش ساخته باربر ممکن است به صورت یک لایه باربر و یا به صورت چند لایه (ساندویچ پنل) ساخته شوند. در لایه باربر دیوارهای پیش ساخته باید حداقل از میلگردهایی موضعی در گوشه‌ها و شبکه آرماتور در سطح خارجی برای کنترل آثار ناشی از تکیدگی و تغییرات دما استفاده شود.

دیوارهای پیش ساخته باربر چند لایه، از یک لایه داخلی باربر، یک لایه عایق حرارتی و یک لایه بتنی خارجی تشکیل می‌شود.

لایه خارجی باید به طور مستقل قابلیت تغییر شکل داشته باشد. در غیر این صورت آثار تغییر شکل‌های ناشی از تغییرات دما و تکیدگی باید در نظر گرفته شوند.

چنانچه دیوارهای چند لایه به صورت مرکب در نظر گرفته شوند، این فرض باید با آزمایش یا تحلیل ثابت گردد. متصل‌کننده‌های لایه‌های داخل و خارج نیز باید از فلز مقاوم در برابر خوردگی انتخاب شوند. طرح دیوارهای چند لایه باید با در نظر داشتن احتمال حملات مختلف فیزیکی و شیمیایی و همچنین خستگی ناشی از حرکات مداوم لایه‌ها انجام گیرد. توجه به استقرار دقیق شبکه آرماتور و کیفیت بتن در لایه خارجی موجب افزایش پایایی دیوار خواهد بود.

استفاده از اتصالات دیوارها به اعضای سازه‌های دیگر که منحصرا متکی به اصطکاک حاصل از بارهای ثقلی می‌باشند، مجاز نمی‌باشد.

اتصالات در قطعات پیش ساخته

منظور از کلمه‌ی اتصال ناحیه‌ای است که قطعات در آن ناحیه به هم متصل می‌شوند. این ناحیه در برگیرنده فضای بین دو قطعه و همچنین قسمت‌هایی از قطعات است که در آن تمهیدات خاصی برای اتصال با قطعه مجاور انجام گرفته است. کلمه درز به سطح تماس و یا فضای بین دو قطعه متصل شده، اطلاق می‌شود. طرح درزها، بر اساس تلاش‌های به دست آمده از تحلیل مجموع سازه و اثر متقابل نیروهای دو قطعه هم‌جوار صورت می‌گیرد. سختی درز، تعیین کننده‌‌ی قابلیت تغییر شکل آن و بنابراین تعیین کننده نحوه‌ی انتقال بارها و پخش تلاش‌ها در داخل سازه است.

مقاومت و سختی درزها را می‌توان با فرمول‌های تحلیلی یا آزمایش‌های تجربی به دست آورد. در طرح اتصالات موارد زیر باید رعایت شوند:

• مقاومت و تغییر شکل پذیری درز رفتار منسجم و پایدار سازه را تضمین نماید.
•  سهولت و سرعت در هنگام اجرا مدنظر باشد.
• ابعاد درز با توجه به الزامات اجرایی، رواداری‌ها و بازرسی آسان آن‌ها طرح شود.
•  شرایط نامناسب هنگام اجرا و احتمال شرایط مغایر با شرایط آزمایشگاهی و بی دقتی‌های هنگام نصب مدنظر باشد.
• درزها، بسته به نوع رفتار اصلی و اولیه خود در ساختمان، به درزهای برشی، درزهای فشاری و درزهای خمشی – کششی تقسیم بندی می‌شوند.

ضوابط ساخت و به کار گرفتن قالب های پیش ساخته

قالب‌های مورد استفاده هنگام ساختن قطعات پیش ساخته، ممکن است از ورق فلزی، چوب، بتن، آلومینیم، پلاستیک یا ترکیبی از آن‌ها باشند. در تهیه قالب توجه به طریقه بستن و باز نمودن آن‌ها، مقاومت و عدم تغییر شکل آن‌ها هنگام ریختن و مرتعش نمودن بتن تازه، دقت در صاف و مسطح بودن قالب با توجه به رواداری‌های قطعه، همچنین آب بند بودن آن‌ها و نداشتن درزهایی که باعث خروج دوغاب (شیره) بتن گردد، الزامی است.

مقررات عمومی مربوط به حمل قطعات پیش ساخته

حمل قطعات پیش ساخته از کارخانه تا محل نصب باید توسط وسایل نقلیه ویژه‌ای که برای این نوع قطعات ساخته شده‌اند، با رعایت قوانین ترافیکی و حمل و نقل منطقه انجام شود. ابعاد و وزن قطعات باید چنان انتخاب گردند تا انتقال آن‌ها از کارخانه تا کارگاه، از نظر معابر و پل‌های سرراه بدون اشکال صورت پذیرد. همچنین بسته بندی، بارگیری و حمل قطعات باید به نحوی سازماندهی گردند که از ضربه خوردن و واژگون شدن قطعات هنگام حمل اجتناب شود.

استعلام قیمت قطعات پیش ساخته از سامانه ساخت بازار

ساخت بازار به عنوان یک سامانه تجارت بین المللی آنلاین محصولات ساختمانی، با هدف ایجاد ارتباط مستقیم بین تامین کنندگان و خریدارن محصولات ساختمانی تاسیس شده است. اگر قصد خرید یا استعلام قیمت انواع قطعات پیش ساخته را دارید، می‌توانید با مراجعه به بخش آخرین استعلام‌‌ های ساخت بازار، از آخرین قیمت روز این محصول و دیگر محصولات ساختمانی با خبر شوید. تولیدکنندگان و تامین کنندگان محصولات ساختمانی از جمله مصالح پیش ساخته مانند سقف هالوکور می‌توانند با ساخت پنل کاربری در سامانه ساخت بازار و پیشنهاد قیمت، خریداران را در امر خرید یاری رسانند.

منبع : Code388